Metodoloji

Bu sayfa Hamam Vakti’nin verilerini nasıl topladığını, doğruladığını ve güncellediğini anlatır.

1. Hamam listesinin iskeleti

Başlangıç listesi Wikidata’da Türkiye’de bulunan ve “hamam” (Q28077) sınıfından olan öğelerdir (CC0). Her öğeden ad, koordinat, bağlı olduğu idari birim, yapım tarihi, mimar, koruma statüsü, fotoğraf ve Commons kategorisi alınır. Wikidata’nın “koruma durumu” alanında yıkılmış, harabe ya da yalnızca temeli kalmış olarak işaretlenen yapılar siteye alınmaz. İlçe, Wikidata’daki idari birim zincirinden, zincir yoksa koordinata en yakın ilçe merkezinden belirlenir (ilçe sınırı verisi kullanılmaz).

2. “Çalışıyor” kararı

Bir hamamın bugün hizmet verdiğini söylemek için şu kaynaklardan en az birinde açık bir ifade ararız: hamamın kendi resmî sitesi (saat ya da fiyat listesi yayımlıyorsa), belediye veya valilik sayfası, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve il müdürlükleri, Vakıflar Genel Müdürlüğü, resmî ilanlar, Anadolu Ajansı ve TRT haberleri, akademik yayınlar. Kaynak 2019 ya da sonrasına tarihli olmalıdır; 6 Şubat 2023 depreminden etkilenen illerde Mart 2023 sonrası kaynak aranır.

Her kanıt kaydı; kaynağın tam adresini ve o sayfadan birebir bir alıntıyı içerir. Derlemeden önce bir betik her adresi yeniden indirir ve alıntıyı sayfa metninde arar. Alıntı bulunamazsa o bilgi yayımlanmaz. Sayfadaki “Çalışma durumu” bölümünde bu alıntıyı ve kontrol tarihini görebilirsiniz.

Kaynak bulamadığımız hamamlar “çalışma durumu doğrulanamadı” etiketiyle ayrı listelenir ve çalışan hamam sayısına katılmaz. Bu, hamamın kapalı olduğu anlamına gelmez; yalnızca bizim doğrulayamadığımız anlamına gelir. Kapandığı, restorasyonda olduğu ya da başka işlevde kullanıldığı (müze, çarşı, kafe) kaynakta yazan yapılar “artık hamam olarak çalışmıyor” ya da “restorasyonda” etiketiyle, kaynağıyla birlikte ayrı bölümde gösterilir; bunlar da çalışan hamam sayısına katılmaz.

3. Saatler, hizmetler ve fiyatlar

Kadın-erkek saat tablosu ve hizmet listesi, hamamın kendi duyurusundan ya da resmî bir kaynaktan aktarılır. Fiyatlar yalnızca hamamın kendi sitesinden ya da belediye tarifesinden alınır ve kaynak tarihiyle gösterilir; yorum sitelerindeki fiyatlar kullanılmaz. Topluluk fiyat beyanları ayrı bir katmandır: aynı hamam için en az beş beyan toplandığında medyan “ziyaretçi beyanı” etiketiyle gösterilir. Beyan formunda serbest metin yoktur.

4. Görseller

Hamam fotoğrafları Wikidata’nın ana görseli, Commons kategorisi ve Commons’taki coğrafi etiketli fotoğraflardan seçilir. Yalnızca CC0, kamu malı, CC BY ve CC BY-SA lisanslı, en az 1200 piksel genişliğindeki yatay fotoğraflar kullanılır. Coğrafi aramada gelen ve hamamın kendisini göstermeyen fotoğraflar (ör. komşu bir çeşme) elle incelenip çıkarılır. Hamamın içinde insan yüzünün yakın planda göründüğü fotoğraflar kullanılmaz. Her görselin altında fotoğrafçı ve lisans yazar; tam liste görsel kaynakları sayfasındadır.

5. Mesafeler ve harita

Tüm mesafeler iki nokta arasındaki kuş uçuşu mesafedir. İl sınırları Natural Earth (kamu malı) verisidir; ilçeler haritada nokta olarak gösterilir. En yakın havalimanı DHMİ istatistiklerindeki yolcu trafiği olan havalimanlarından seçilir.

6. Güncelleme sıklığı

Güncelleme otomatiktir ve kaynakların kendisine dayanır:

• Ücret ve saatler haftada iki kez yeniden kontrol edilir. Betik, hamamın sitesini ya da belediye tarifesini yeniden indirir ve kayıtlı alıntıyı arar. Fiyat cümlesi aynı kalıp yalnızca tutar değiştiyse (“Kese köpük 450 TL” → “Kese köpük 500 TL”) yeni tutar sayfadaki cümleden alınır ve erişim tarihiyle gösterilir. Cümle sayfadan tamamen kalktıysa o fiyat ya da saat yayından kaldırılır; tahmin yazılmaz.
• Çalışma durumu ve künye kanıtları, Wikidata ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür Varlıkları Envanteri haftada bir kontrol edilir.
• Bir kaynak geçici olarak açılmazsa (sunucu hatası, zaman aşımı) önceki doğrulama korunur; tek bir çalıştırmada çok sayıda kanıt birden kaybolursa bu sistemik bir sorun sayılır ve veri değiştirilmez.

Her sayfanın altında son güncelleme tarihi ve kaynakların erişim tarihi yazar.

7. Hata bildirimi

Her hamam sayfasının sonundaki “düzeltme önerin” bağlantısıyla, kaynak adresi göstererek bize yazabilirsiniz. Kaynaksız öneriler işleme alınmaz; bu, sitenin doğrulanabilirliğini korumak içindir.