Osmanlı hamam mimarisi terim sorgusu
Göbek taşı, halvet, külhan, tüteklik… Hamam mimarisi ve kültürü terimlerini yazarken bulur, kaynaklı sözlük maddesine götürür.
46 terimden ilk 20
- Aydınlık feneri
- Soyunmalık kubbesinin tepesindeki, pencereli küçük ışık kulesi.
- Cehennemlik
- Sıcaklık zemininin altındaki, külhanın sıcak gazının dolaştığı ısıtma boşluğu.
- Çarşı hamamı
- Şehirde herkese açık, ücretli umumi hamam; özel ve saray hamamlarından ayrılır.
- Çifte hamam
- Kadınlar ve erkekler için yan yana, ayrı girişli iki bölümden oluşan hamam.
- Dört eyvan şeması
- Sıcaklığın haç biçiminde dört eyvan ve köşelerde dört halvetle kurulduğu klasik plan.
- Eyvan
- Üç yanı kapalı, bir yanı tamamen açık, üstü çoğunlukla tonozlu mekân.
- Filgözü
- Ilıklık ve sıcaklık kubbelerine gömülü, gün ışığını içeri alan yuvarlak camlar.
- Gelin hamamı
- Düğünden önce gelin adayı ve yakın kadınları için hamamda yapılan tören.
- Göbek taşı
- Sıcaklığın ortasındaki, alttan ısıtılan, üzerine uzanıp terlenen mermer seki.
- Gusülhane
- Eski evlerde yıkanmak için yapılmış küçük odacık.
- Güvey (damat) hamamı
- Damat ve arkadaşları için düğün öncesi ya da sonrası hamam buluşması.
- Halvet
- Sıcaklığın köşelerindeki, daha sıcak, küçük ve kapalı yıkanma odası.
- Hamam
- Para karşılığında ya da vakıf hizmeti olarak herkesin yıkanabildiği, ısıtılmış bölümleri olan yapı.
- Hamam bohçası
- Peştamal, havlu, tas, nalın ve sabunun sarıldığı bohça.
- Hamam tası
- Kurnadan su alıp dökünmeye yarayan yayvan metal kap.
- Hamâm-ı seferî (çadır hamamı)
- Seferlerde taşınan ve konaklama yerinde kurulan çadır hamamı.
- Hamamcı
- Hamamı işleten kişi; vakıf hamamlarında kiracı.
- Ilıca (kaplıca, kudret hamamı)
- Suyu yerden sıcak çıkan hamam; ısıtılmadan kullanılan termal su.
- Ilıklık (soğukluk)
- Soyunmalıkla sıcaklık arasındaki, az ısıtılan geçiş bölümü.
- Kahve ocağı
- Soyunmalık duvarındaki, dinlenenlere kahve ve şerbet hazırlanan mermer ocak.
Nasıl hesaplıyoruz?
Arama Türkçe karakterleri katlar (“gobek” yazınca “göbek taşı” bulunur), terim adında ve eş adlarında geçenleri önce, kısa tanımda geçenleri sonra listeler. Tanımlar TDK Güncel Türkçe Sözlük ve TDV İslâm Ansiklopedisi “Hamam” maddesine dayanır; her terimin sayfasında kaynağı yazar.
Son güncelleme: Kaynak: TDK Güncel Türkçe Sözlük, TDV İslâm Ansiklopedisi