Sözlük · Hamam kültürü
Vakfiye
Diğer adları: vakıfname
Bir vakfın şartlarını, gelir kaynaklarını ve hizmetlerini belirten belge.
TDK vakfiyeyi vakıfname karşılığı verir ve "bir vakfın şartlarını bildiren belge" diye tanımlar. Hamamların yapım tarihleri ve bani (yaptıran) bilgileri çoğu zaman kitabeden değil vakfiyeden öğrenilir. TDV İslâm Ansiklopedisi Kastamonu'daki Cemâleddin Frenkşah Hamamı'nın vakfiyesine göre 661 (1263) yılında yaptırıldığını ve vakfiyede çifte hamam olarak kayıtlı olduğunu aktarır. Vakfiyeler bugün Vakıflar Genel Müdürlüğü arşivinde saklanır.
Sitede bu terimle anılan hamamlar (99)
Ölçüt: Yaptıranı (banisi) kaynakta kayıtlı tarihî hamamlar. Çalışanlar önce, sonra yapım yılına göre.
- Emir Hamamı
- Büyük Hamam Havza
- Dündar Bey Hamamı
- Demirtaş Paşa Hamamı
- Saray Hamamı
- Yıldırım Beyazıt Hamamı
- Hızırbey Hamamı
- Orta Hamam
- Yıldırım Bayezid Hamamı
- Küplü Hamam
- Mustafa Bey Hamamı
- Nasuh Paşa Hamamı
- Haydarhane Hamamı
- Nişanca Hamamı
- Acı Hamam
ve 84 hamam daha — tüm hamamlar
Rehberlerimizde “Vakfiye”
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre 12-13. yüzyıllardan kaldığı tespit edilen hamamların sonuncusu, Eşrefoğlu Süleyman Bey’in 1297 civarında cami ile birlikte yaptırdığı hamamdır; camideki taşa işlenmiş vakfiyede “hamâm-ı kebîr” diye anılır.
Anadolu hamamları: Kapadokya’dan Mardin’e →Ramazan 863 (Temmuz 1459) tarihli vakfiyesi olan Başçı İbrâhim tek hamamı ise A ve E tiplerinin bir karmasıdır.
Bursa hamamları rehberi: kaplıcadan çarşı hamamına →Ansiklopediye göre Bursa’da 1459 tarihli vakfiyesi olan Başçı İbrâhim tek hamamı, eyvanlı sıcaklığı ve yan yana çifte halvetiyle A ve E tiplerinin bir karmasıdır; aynı şehirdeki Çakır Ağa çifte hamamı ise daha zengin ve benzer ilkelerin uygulandığı bir yapıdır.
Erken Osmanlı hamamları: Bursa, İznik, Mudurnu →