İçeriğe geç
Hamam VaktiTarihî hamamlar · saatler · künye

Sözlük · Mimari

Dört eyvan şeması

Diğer adları: A tipi, haç planlı sıcaklık

Sıcaklığın haç biçiminde dört eyvan ve köşelerde dört halvetle kurulduğu klasik plan.

TDV İslâm Ansiklopedisi Osmanlı hamam sıcaklıklarında altı ana plan tipi sayar ve en yaygınını "A tipi" diye anar: dört yöne tonozlu eyvanlarla açılan haç biçimli bir sıcaklık ile kollar arasındaki köşelerde dört halvet hücresi. Ansiklopediye göre bu şema Ani'deki erken hamamdan başlayarak yüzyıllar boyunca Türk hamamının ana planı olarak kaldı; Konya Sâhib Ata, Bursa Orhan Bey, İstanbul Beyazıt ve Çinili hamamları bu tipin örnekleridir. Mimar Sinan, Dökmeciler ve Çemberlitaş hamamlarında köşe hücrelerini sütunlarla ayırarak bu planı yeniden yorumladı.

halvethalvethalvethalvetgöbektaşıeyvaneyvaneyvaneyvankurna
Dört eyvan şeması (A tipi): haç biçimli sıcaklık, köşelerde dört halvet, ortada göbek taşı. Çizim: Hamam Vakti.

Kaynaklar