İçeriğe geç
Hamam VaktiTarihî hamamlar · saatler · künye

Sözlük · Mimari

Eyvan

Diğer adları: ayvan

Üç yanı kapalı, bir yanı tamamen açık, üstü çoğunlukla tonozlu mekân.

TDK eyvanı "genel olarak binaların ortasında bulunan ve iç avluya açılan, üstü çoğunlukla tonozla örtülü, üç tarafı kapalı, bir tarafı tamamen açık yer" diye tanımlar. Hamamlarda eyvanlar sıcaklığın ortasındaki göbek taşı alanına açılır; her eyvanın dibinde genellikle bir kurna bulunur. TDV İslâm Ansiklopedisi dört eyvanlı düzenin Orta Asya'dan beri Türk yapı sanatında kullanıldığını ve Türk hamamlarının sıcaklık bölümünde uygulandığını belirtir.

halvethalvethalvethalvetgöbektaşıeyvaneyvaneyvaneyvankurna
Dört eyvan şeması (A tipi): haç biçimli sıcaklık, köşelerde dört halvet, ortada göbek taşı. Çizim: Hamam Vakti.

Rehberlerimizde “Eyvan”

  • Sıcaklık dört yöne tonozlu eyvanlarla açılır ve âdeta bir haç şekli alır; kolların arasında, köşelerde dört halvet hücresi yer alır.
    Hamam plan tipleri: sıcaklığın altı biçimi →
  • TDV’ye göre Türk hamamlarının sıcaklık bölümlerinde Orta Asya’dan beri görülen dört eyvan şeması uygulanmıştır.
    Hamam sözlüğü: en sık 25 terim →
  • TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Selçukluların Anadolu topraklarına yerleşmesiyle her tarafta hamamlar yapılmaya başlanmış, bu hamamlarda sıcaklık bölümünde genellikle dört eyvanlı ve köşeleri halvet hücreli, Türk yapı sanatında çok eskiden beri kullanılan bir plan uygulanmıştır.
    Anadolu hamamları: Kapadokya’dan Mardin’e →

Kaynaklar